Fotogalerie

Historie dol

Dobov svatby

03.05.2012
36 obrzk

Historie Lomn Doliny

   Nzev Lomn

S nejvt pravdpodobnost lze ci, e pojmenovn obce je odvozeno od ky, kter horskm dolm protk. Nzev Lomn byl pouvn pro eku ji v asech, kdy samotn dol bylo jet pust a neosdlen. Tehdy tam pr obyvatel Jablunkova a okol jezdili pro devo, kterho bylo v neobydlen oblasti s nedotenou prodou dostatek. V zkm dol se za nepznivho poas, astch povodn a vichic lmaly mohutn kmeny strom na boch hor, lemujcch oba behy a zavalovaly dolinu polomy, kter nikdo neodstraoval. Nzev tedy me pochzet z mstnho vrazuzlomy/polomy/.

V minulosti, kdy behy jet nebyly regulovny, mnila pi povodnch sv koryto, protoe jej tok se asto lom. A tak se pojem lomy rovn nabz jako dvod pro nzev eky a pozdji i vsi.  eka, splvajc ze svah Polomu, zskala tedy jmno Lomn.

.

   [ Historie dol Lomn ]

       Doln Lomn a Horn Lomn ( vetn Pelae - kdysi samostatn dlnick kolonie ) tvoily a do roku 1899 jednu spolenou obec Lomnou, kter patila k nejmladm na Tnsku. Obec vznikla na vyrubiskch, postupn pemnnch v pastviny, na nich se psal dobytek salanickm zpsobem. Vznik obce tedy Lomn souvisel s novou vvojovou lini karpatskho paststv na Jablunkovsku. Prvnmi osadnky byli pastevci, kte popsali na horskch loukch podl ky Lomn a jejch soutok stda krav a ovc.

         ili zde pes lto a na zimu shnli stda dobytka do okolnch horskch ddin. Na pozemcch obce Lomn bvalo nkolik velkch sala (Jelitov, Pela, Knov, Uplaz, Gluvn aj.) a prvn psemn zmnka o mstnch salach se tk kravsk salae v Malm Knov, kter polovinu nabyl v roce 1720 od sprvy knecch statk jablunkovsk vojvoda Ji Sikora. Salae nebyly pvodn vlastnictvm, nbr pouze dovolenm uvnm ciz pdy (Tnsk komory), za kterou uivatel platili poplatky. Hranice sala nebyly zpotku oznaeny, pesn vymezeny byly a v roce 1800, kdy Komora dala zjistit, co patilo lidu. Ostatn sti byly zalesnny.
    
        Nejvtho rozkvtu doshlo salanictv v 18. sto-let, ale neustl nien les a roziovn pastvin vedlo v roce 1756 k vydn zkona na ochranu les. Proto se zaalo s postupnm zalesovnm horskch pastvin.

Vzhledem k nov vznikajcm prmyslovm podnikm pestalo bt salanictv zdrojem pjm pro vrchnost a postupn tak dochzelo k ruen jednotlivch sala.
V roce 1812 zruila Tnsk komora velkou pelaskou sala a zaloila na jejm mst prvn dlnickou lesn kolonii. Kad kolonista byl povinen s rodinou po cel rok zpraco-vvat devo pro Tnskou komoru. Do letn kolonie na Pelai se pihlsili hospodi z Lomn, Most u Jablunkova, Milkova, Jablunkova, Hrdku a Smilovic.

        Teprve ve tictch letech 19. stolet kolonist dostali vlastn dispozin prvo na sv usedlosti. V souvislosti s rostouc spotebou deva pineslo Lomn novou perspektivu povoznictv, kter se krom horskho zemdlstv, stalo jednm z nejdleitjch zdroj pjm. Formansk emeslo doshlo v dol Lomn nejvtho rozen od druh poloviny 19. stolet. Po druh svtov vlce zaalo upadat, a zcela zaniklo.

Pokud jde o doloen historick dokumenty tkajc se minulosti Lomn, z tch meme uvst listinu z roku 1596 vydanou tehdejm tnskm knetem Adamem Vclavem, kter jablunkovskm m욝anm piznv prvo na pastviny a kcen deva v dol Lomn. Toto knec privilegium bylo potvrzeno i pozdji, a to listinou tnsk knny Albty Lukrecie z r. 1644. Z roku 1646 pochz prvn zznam o ekonomick innosti v dol Lomn (Urb tnskho panstv).       

       Potek vtho trvalho osdlen dol Lomn spad na konec 17. stolet, a to zakldnm pasekskch osad. Nov osady byly zakldny nejen v zkch dolch, ale tak postupn na svazch a hebenech. Pstovalo se pouze jar ito, jemen, oves a brambory, kter se staly zkladn slokou lidov stravy. Pvodn osada Lomn patila obci Nvs, a proto se tak nejstar zznamy o osadncch Lomn nachzej v knize nazvan "Registra ddiny Nvs z r. 1714". Ve zmnnch registrech najdeme celou adu kupnch smluv gazd z Lomn. Z tchto kup a rznch ddickch smluv se dovdme o jmnech tehdejch dritel pozemk a o jejich majetkovch pomrech v letech 1733 a do r. 1803. V nkterch salanickch vkazech je Lomn uvdna jako "pedobec" (Vordorf) Nvs a nkter dokumenty tkajc se nap. koup pdy nebo jin dosti jsou opatovny peet obce Nvs.
    
      Pozdji se Lomn stala samostatnou komorn obc a veker majetkov zmny byly zapisovny do pozemkovch knih tto obce. S obc Lomnou se poprv setkvme v urbi Tnsk komory z r. 1755, akoliv obecn sprva byla ustanovena ji nkde ve tictch letech 18. stolet. Na nejstar obecn peeti s vyobrazenm horala s hol v ruce a sedcho na paezu pod stromem nebyl dn npis ani letopoet. Podle R. Kneifela "Topografie des K.K. Anteils von Schlesien II" tala Lomn kolem roku 1805 48 sel domovnch a 512 obyvatel.


   [ History of Lomna ]  

    The villages of Dolni Lomna and Horni Lomna (including Prelac - former workers' colony) were a joint community until 1899 the village of Lomna, which belonged to the youngest in the Tesin area. The village was founded on the grounds of cut forest gradually transformed into pastures, where the cattle were pastured in the mountain farming style. The emergence of community Lomna was therefore associated with a new line of development of the Carpathian shepherding in the Jablunkov area. The first settlers were herdsmen grazing herds of cows and sheep in the mountain meadows along the river Lomna and its confluences.

They lived here during the summer and took their herds of cattle to the surrounding mountain villages in the winter. On the grounds of the village Lomna, several large dairy farms (Jelitov, Prelac, Krinov, Uplaz, Gluvcin, etc.) were located and the first written reference about the local dairy farms refers to the cow farm in Maly Krinov, which in 1720 came into possession of Jiri Sikora, the duke of Jabkunkov. The dairy farms were not originally a property to be owned, but they were a rented land (from the Chamber of Tesin), for which users paid fees. Boundaries of the dairy farms were not initially marked. This changed in 1800 when the Chamber exactly determined what belonged to the people. Other parts were afforested.

Alpine dairy farming flourished the most during the 18th century, but the constant destruction of forests and expansion of grasslands led to issuance of law on the protection of forests. Thus began the gradual reforestation of mountain pastures.

Thanks to the emerging industry, the alpine dairy farming ceased to be the source of income for the nobility and the individual dairy farms were gradually closed down.

In 1812, the Chamber of Tesin cancelled the large dairy farm in Prelac and replaced it with the first working forest colony. Each colonist and his family were required to process wood for the Chamber all year round. The summer colony of Prelac included landlords from Lomna, Nydek, Milikov, Jablunkov, Hradek and Smilovice.

Only in the thirties of the 19th century, the colonists were given the right to own their farms. In the context of the increasing consumption of wood, the village of Lomna brought a new perspective of carrying trade, which in addition to mountain farming, has become one of the most important sources of income. Coachman craft reached its largest expansion after the second half of the 19th century in the valley of Lomna. After the Second World War, it began to decline, until it disappeared.

Regarding the historical documents relating to the past of Lomna, the Charter from 1596 issued by Prince of Tesin, Adam Vaclav, recognized the right to pasture and harvesting of timber to the citizens of Jablunkov in the valley of Lomna. This princely privilege was also confirmed later by the Charter of the Tesin issued by the Duchess Elizabeth Lucretia in 1644. The first record of economic activities in the valley of Lomna (Tesin estate land register) comes from 1646. After that, these activities spread through the valleys and gradually the slopes and ridges as well.

The beginning of permanent settlement in the valley of Lomna occurred at the end of the 17th century with the establishment of pasture settlements. New settlements were established not only in the time of need. Spring rye, barley, oats and potatoes, which have become an essential component of the people's diet, were grown here. Originally, the Lomna settlement belonged to the village Navsi, thus the oldest records about the settlers of Lomna can be found in the book called Register of the village of Navsi from 1714. The register includes wide range of sales contracts of the farmers from Lomna. These sales and inheritance agreements contain information about the names of the land holders and property relations between the years 1733 and 1803. Some dairy farm statements refer to Lomna as the village suburbs (Vordorf) to the village of Navsi and some documents relating to the purchase of soil or other requests are provided with the seal of the village Navsi.

Later, the village of Lomna became a separate chamber municipality and all property changes were recorded in the land register of the municipality. The first mention about the municipality Lomna can be found in the land register of Tesin Chamber from 1755, although the municipal administration was already established somewhere in the thirties of the 18th century. The oldest municipal seal depicting a mountain man with a stick in his hand, sitting on a stump under a tree has no sign or year. According to R. Kneifel in the topography Topografie des KK Anteils von Schlesien II, the village of Lomna numbered around 48 houses and 512 people around the year 1805. 

.

   [ Historia omnej Doliny ]

omna Dolna i omna Grna ( wraz z Przelacz dawniej samodzieln koloni robotnicz) do roku 1899 tworzyy jedn wspln gmin omn, ktra naleaa do najmodszych na Ziemi Cieszyskiej. Gmina powstaa na wyrbiskach, stopniowo przemienianych w pastwiska, gdzie wypasano bydo sposobem szaaniczym. Powstanie gminy omnej zwizane byo z now lini rozwojow pasterstwa

karpackiego w regionie Jabonkowa. Pierwszymi osadnikami byli pasterze, ktrzy na kach grskich, wzdu rzeki omnej i jej dopyww wypasali stada krw i owiec.

yli tu latem, przed zim sprowadzali bydo do okolicznych grskich wiosek. Na terenie gminy omnej znajdowao si kilka duych szaasw (Jelitw, Przelacz, Krzynw, Upaz, Guwczy i inne) a pierwsza notatka pisemna o miejscowych szaasach dotyczy szaasu z krowami w Maym Krzynowie, ktrego poow w roku 1720 od administracji ksicej obory zyska wojewoda jabonkowski Jerzy Sikora. Szaasy pierwotnie nie byy wasnoci, lecz tylko dozwolonym uywaniem cudzej ziemi (Komory Cieszyskiej), za co uytkownicy pacili opaty. Granice szaasw w ich pocztkach nie byy zaznaczone. Dokadnie ograniczone zostay dopiero w roku 1800, kiedy Komora zlecia ustalenie stanu posiadania ludnoci. Pozostae czci zostay zalesione.

Najwikszy rozkwit szaanictwa nastpi w XVIII wieku, jednak nieustanne niszczenie lasw i rozszerzanie terenu pastwisk doprowadzio w roku 1756 do wydania ustawy chronicej lasy. Wtedy rozpoczto stopniowe zalesianie pastwisk grskich.

W obliczu nowo powstaych przedsibiorstw przemysowych szaasy przestay by rdem dochodw zwierzchnictwa, dlatego stopniowo zanikay.

W roku 1812 Komora Cieszyska w miejsce szaasu przelaczskiego zaoya pierwsz robotnicz koloni len. Kady kolonista mia za zadanie wraz z rodzin przez cay rok przygotowywa drewno dla Komory Cieszyskiej. Do kolonii letniej na Przelaczy zgosili si gospodarze z omnej, Mostw koo Jabonkowa, Milikowa, Jabonkowa, Grdka i miowic.

Dopiero w latach trzydziestych XIX wieku kolonici otrzymali prawo dyspozycyjne do swych posiadoci. Wraz z rosncym zuyciem drewna nowe perspektywy dla omnej przynioso przewonictwo, ktre oprcz rolnictwa grskiego stanowio jeden z najwaniejszych rde dochodw. Rzemioso furmaskie w dolinie omnej najbardziej rozwino si w drugiej poowie XIX wieku. Po II wojnie wiatowej jego zaczo ono stopniowo upada i w kocu cakiem zaniko.

Odnonie dokumentw historycznych, wiadczcych o przeszoci omnej, mona wymieni dokument z roku 1596 wydany przez ksicia cieszyskiego Adama Wacawa, ktry mieszczanom jabonkowskim przyznaje prawo do pastwisk i cinania drzew w dolinie omnej. Ten przywilej ksicy zosta potwierdzony take pniej, dokumentem ksiny cieszyskiej Elbiety Lukrecji z r. 1644. Z roku 1646 pochodzi pierwsza notatka o dziaalnoci ekonomicznej w dolinie omnej (Urbarz Ordynacji Cieszyskiej). W dolinach, lecz stopniowo rwnie na zboczach i grzbietach grskich.

Pocztek wikszego trwaego osiedlania doliny omnej przypada na koniec XVII wieku, kiedy zakadano osady na polanach. Nowe osady byy zakadane nie tylko jako ratunek w opaach... Uprawiano tylko yto jare, jczmie, owies i ziemniaki, potrawy te stanowiy podstawowe poywienie. Pierwotnie osada omna naleaa do gminy Nawsie, dlatego najstarsze wzmianki o osadnikach omnej znajduj si w ksidze pod tytuem "Rejestry wsi Nawsie z r. 1714". We wspomnianych rejestrach znajdziemy liczne umowy kupna i sprzeday gazdw z omnej. Z danych umw oraz umw spadkowych poznajemy imiona

wczesnych dzierawcw woci oraz ich stan majtkowy w latach 1733 1803. W niektrych wykazach o szaasach omna okrelana jest jako "przedwie" (Vordorf) Nawsia, a niektre dokumenty dotyczce np. kupna ziemi lub rne podania s sygnowane pieczci gminy Nawsie.

Pniej omna zostaa samodzieln gmin Komory i wszystkie zmiany wasnoci byy zapisywane w ksigach wieczystych tej gminy. Z gmin omna pierwszy raz spotykamy si w urbarzu Komory Cieszyskiej z r. 1755, aczkolwiek rada gminna zostaa ustanowiona ju w latach trzydziestych XVIII wieku. Na najstarszej pieczci gminnej, pokazujcej grala z lask w rku siedzcego na pniu pod drzewem, nie widnia aden napis ani rok. Wedug R. Kneifela "Topografie des K.K. Anteils von Schlesien II" omna okoo roku 1805 liczya 48 numerw domw i 512 obywateli.





Chronologick sled udlost v Lomn Dolin dle Jana Korzenneho /24.1.1897-13.2.1979/

1596
Tehdy vydal tnsk kne Adam Vclav listinu, kterou se jablunkovskm m욝anm piznv prvo na pastviny v dol Lomn.
wczesny ksi cieszyski Adam Wacaw wydaje dekret, na mocy ktrego przyznaje si mieszczanom jabonkowskim prawo na wypasanie byda i wyrb lasu w dolinie omnej.
1687
Zan osdlen dol Lomn
Rozpoczyna si osiedlanie doliny omnej
1730
Ustanovena Obecn sprva
Ukonstytuowanie gminy omnej jako jednostki administracyjnej.
1770
V Lomn ije 489 obyvatel
omn zamieszkiwao 489 mieszkacw. Wszystkich osadnikw obowizywaa danina, ktr odprowadzali zwierzchnictwu.
1813
Na Pelai vznikj prvn obydl
Powstaj pierwsze zabudowania na Przelaczy.
1830
V Lomn se poprv vyuovalo. Zazen mlo charakter soukrom koly
Otwarcie pierwszej szkoy prywatnej w omnej.
1843
V obci se nachz 58 hospodstv rozsetch po celm dol a v horch. ije zde 817 obyvatel. Ve tech mlnech a pti pilch pracovalo 13 zamstnanc.
W gminie znajduje si 58 gospodarstw rozsianych po caej dolinie i zboczach grskich. Zamieszkuje tu 817 obywateli. W trzech mynach pracuje 3, za w piciu tartakach 10 robotnikw.
1844-1847
Obdob hladu, kter pineslo ztrty na lidskch ivotech
Lata godowe w dolinie omnej, ktre przyniosy znaczn ilo ofiar miertelnych.
1852  
V Lomn na Mytyin louce pod Smolkovem je otevena prvn polsk spolen kola pro Doln a Horn Lomnou
W omnej na Matysczynej ce zostaje otwarta pierwsza polska szkoa publiczna wsplna dla omnej Grnej i Dolnej.
1873
Oteven koly Na ece
Otwarcie budynku szkolnego Na Rzece
1887
Zprovoznn nov koly v Horn Lomn
Otwarcie nowego budynku szkolnego w omnej Grnej (budynek parterowy z wieyczk).
1894
Zahjen vstavby kostela v Horn Lomn
Rozpoczcie budowy kocioa w omnej Grnej.
1896
Kostel byl dokonen v roce 1896 a tho roku posvcen.
Powicenie kocioa i utworzenie parafii w omnej Grnej.
1900
Uspodn obce na Horn Lomnou a Doln Lomnou
Podzia gminy na omn Grn i Doln.
1912
Plaven deva se pestalo vyplcet a v roce 1912 bylo ukoneno.
Ukoczenie spawu drewna w omnej.

1918
14. z se uskutenilo lidov schromdn v Horn Lomn, kde se projednvaly politick problmy, ale i existenn problmy horal.
14 wrzenia odby si wielki wiec ludowy w omnej Grnej, na ktrym poruszono obok spraw politycznych i problemy ekonomiczne grali.
1922
Zprovoznna esk kola v Doln Lomn s vukou eskho jazyka. Vyuovn probhalo v td polsk koly. V nsledujcm roce byla otevena v budov p.125 /"Murowanicy"/ spolen tda
Otwarcie czeskiej szkoy mniejszociowej w omnej Dolnej. Nauk rozpoczto 1 wrzenia w klasie polskiej szkoy. W roku nastpnym otwarto w budynku nr 125 (Murowanicy) jednoklaswk.
1933
Oteven esk koly na Kamenitm
Zostaje otwarta ekspozytura czeskiej szkoy na Kamienitym.
1934
Oteven polsk koly
Otwarto polsk szko ludow Macierzy Szkolnej na Kamienitym.
1938
Horn Lomnou navtvil marl Edward Rydz migly
omn Grn odwiedzi marszaek Edward Rydz migy.
1939
Zatek II. svtov vlky, ve kter padlo nkolik destek obyvatel Lomn
Wybuch II wojny wiatowej, ktrej ofiar pado rwnie kilkudziesiciu mieszkacw omnej.
1942
11. srpna nmeck okupan ady zahjily kampa deportace polskch zemdlc. Jejich msta zaujali vysdlen Nmci z Rumunska
11 sierpnia niemieckie wadze okupacyjne rozpoczy akcj wysiedlania polskich rolnikw z omnej. Na ich gospodarstwach osadzano Niemcw przesiedlonych z Rumunii.
1951
Oteven polsk matesk koly v Doln Lomn
Otwarcie polskiego przedszkola w omnej Dolnej.
1954
Zprovoznn Potovnho ady a spoitelny
Otwarcie w omnej Dolnej urzdu pocztowego oraz kasy oszczdnoci.
1957
Vstavba vodovodu v Doln Lomn.
Budowa wodocigu w omnej Dolnej.
1958
Prvn rekrean stedisko v Doln Lomn postavn Dolem SA v Karvin.
Pierwszy orodek wczasowy w omnej Dolnej (Na Strzpce) zosta wybudowany przez kopalni Armii Czechosowackiej.
1960
Por tulny na Velkm Polomu.
Poar schroniska na Wielkim Poomie.
1962
Oteven obchod v Doln Lomn.
Otwarcie sklepu Jednota-Jedno w omnej Dolnej.
1966
Dokonena vstavba lyaskho vleku na Severku.